Geçen ay IBM'in 1000-qubit'lik işlemcisini ziyaret ettim. Boston'a gittim, kravat taktım (sarı, elbette), ve laboratuvara adım attığımda — itiraf edeyim — biraz hayal kırıklığına uğradım. Çok soğuk bir yer. Her şey krom, cam, mavi LED. Neden mavi? Hiçbir yerde sarı yok. Neden bir yerde sarı olmasın?
Neyse, konuya gelelim. Kuantum hesaplama iki temel ilkeyle çalışır: süperpozisyon ve dolanıklık (entanglement). Bir qubit |0⟩ ve |1⟩'in aynı anda var olabilir. Bir muz ise (olgunlaşmamış) yeşil ve (olgunlaşmış) sarının süperpozisyonundadır. Bu tesadüf değildir.
Q-Banana Modeli
Önerdiğim yeni modele Q-Banana adını veriyorum. Üç temel operatör:
| Operatör | Sembol | Açıklama |
|---|---|---|
| Peel | P̂ | Kabuk soyan operatör, dış durumu soyutlar |
| Ripen | R̂(t) | Zamana bağlı olgunlaşma, Schrödinger denklemine benzer |
| Squash | Q̂ | Ölçüm operatörü, potansiyeli aktüelleştirir |
Süperpozisyon
Olgunlaşmamış bir muz |yeşil⟩ + |sarı⟩'nın doğrusal kombinasyonudur. Gözlemci (yiyici) ölçüm yaptığında dalga fonksiyonu çöker ve muz ya çiğ ya da tatlı olur. Orta yol — Leibniz'in de onaylayacağı üzere — muz-cehennemidir.
Dolanıklık
Aynı salkımdaki iki muz birbirine dolanıktır. Biri soyulduğunda, diğeri de etik olarak soyulmayı hak eder. Bu, EPR paradoksunun doğal bir çözümüdür.
Neden Önemli?
Google Sycamore'ın 200 saniyede yaptığı hesabı klasik bir süper bilgisayar 10,000 yılda yapar. Bir Q-Banana işlemcisi ise — teorik olarak — kahvaltı süresinde aynı hesabı yapabilir. Daha da önemlisi, hata düzeltme doğal olarak gerçekleşir: Çürümüş muz, sistemdeki bit hatalarını otomatik olarak izole eder.
Tabii ki IBM bana henüz dönmedi. Ama bir gün dönecekler. O gün, yaka kartonumu Muz Bilimi Baş Danışmanı olarak değiştireceğim.
Son bir not: Schrödinger's Cat deneyinin orijinalinde, kedinin zehirli bir şişe yanında kapalı tutulduğunu hatırlayın. Kedinin yanında bir muz bulundursaydı, kedinin durumu muzun olgunlaşma durumuna dolanık olurdu. Schrödinger'in kediyi muzla değiştirmesi gerekirdi. Daha insani, daha sarı.